Bayezid Paşa Mahallesi’nde Ziya Paşa Bulvarı üzerinde Kunç Köprü doğusundadır. Erken dönem Osmanlı mimarlığının en önemli yapılarından biri olan Amasya Bayezid Paşa Camii taç kapısı üzerindeki kitabesine göre Çelebi Mehmed’in lalası ve Amasya muhafızı Bayezid Paşa tarafından 1414 yılında inşasına başlanmıştır. Yapı ana aks üzerinde yer alan dilimli kubbeli girş mekânı, kubbeli orta sofa, orta sofanın güneyinde, büyük bir kemerle orta sofaya açılan kare planlı ve kubbeli mescit eyvanı ile sofa ile girifli mekânının iki yanındaki kare planlı ve iki tabhane odasından oluşur.
Yapının kuzeyinde altı bölümlü ve kubbeli revak son cemaat yeri bulunmaktadır. Ters T planlı camiler grubuna giren yapı aynı dönemlerdeki Bursa’da yapılan Yeşil Cami’ninkine benzer. Bu plana sahip camilere Zaviyeli ya da Bursa Tipi camiler de denir.
Yapı süslemeleriyle oldukça zarif bir görünüşe sahip Amasya’daki camiler içerisinde en dikkat çekici bölümü kuzeyindeki son cemaat yeridir. Altı payenin birbirine ve beden duvarına sivri kemerlerle bağlanarak beş bölüm son cemaat yerini oluşturmuştur. Her bölümün üzeri Türk üçgenleriyle geçilen sekizgen kasnak üzerine kubbelerle örtülüdür. Payeler kemer hizasına kadar düzgün kesme taşlardan örülmüştür. Payeleri bağlayan kemerlerse kırmızı ve beyaz mermerdendir. Bunları yine mermerden, hafif çıkıntılı konturlar çevreler. Bu kahverengi konturların üzerini Arapça kitabe kuşağı aralarında kıvrık dal ve yaprakların oluşturduğu motiflerle süslenmiştir. Giriş kapısı kündekari tekniğinde yapılmış son derece zengin ahşap bezemelidir.
ibadet mekânı iki bölümden oluşur. Mihrabın bulunduğu alan bir basamak yükseltilmiştir. ibadet mekanı ve mekanı n sağında bir ve solunda iki adet içlerinde ocak nişlli alçı şebekeli tabhane mekanları yer almaktadır.
Yine giriş kapısının sağında küçük bir oda bulunur. İbadet mekânının üzeri tek kemer açıklıklı iki kubbe ile yan mekânlar birer kubbe ile örtülüdür.
Yapıda yer alan kitabelerde ve son cemaat yerinde girişin sağında ve solunda bulunan paye ayakları üzerinde “ Ebubekir bin Muhammed bin Müfleymeş el-Dımışkî ile Zeyneddin bin Zekeriya, Yakup bin Abdullah ve Kenan bin Togan bin Abdullah” olarak mimar isimleri kabartma olarak verilmiştir.
Caminin orijinal vakfiyesi Kunç Köprünün başında bulunan doğal kayanın üzerine Arapça olarak kazınmıştır. Yapının vakfiyelerinde 1418-1419 ve1420 tarihleri geçmektedir.
Anadolu’da ender görülen taş vakfiyelerdendir. Bir dönem mahkeme olarak da kullanılmış olan cami 2006 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce onarılmıştır.
KAYNAK: YEŞİLIRMAK ORG
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
BAYEZİT PAŞA CAMİ -AMASYA MERKEZ Fotoğraf Galerisi
CAMİİ 2.jpg)
