CAMÄ°Ä° 2.jpg)
|
|
|
|
|
HOCA MAHMUT CAMİ ( ÜÇ MİHRAPLI CAMİ) – KARAMAN MERKEZ
Karaman Ä°l merkezinde, Hoca Mahmut mahallesindedir.
Tarihi: Yapının iki yazıtı bulunmaktadır. Birinci yazıt, mescidin girişinde bulunan çeşmenin üzerindedir. (H.855) Mayıs 1451 tarihinde yapılmıştır. Dar-ül huffaza aittir. Ancak bu yazıtlar mescidin kesin yapım tarihini bildirmemektedir. (H. 881) 1476 tarihli Fatih dönemi Karaman Eyaleti Vakıf Defterinde bu mescitte yanındaki darülhadis ve darülhuffazın harab olduğu, yazılmaktadır . Tüm bu veriler gözönüne alındığında mescidin de bu yıllarda, yani XV. yy ilk yarısında yapıldığını kabul edebiliriz.
Yaptıranı: Çeşme üstündeki yazita göre dar-ül huffazi Haci Bahşayiş oglu Hoca Mahmud yaptirmiştir. Ikinci yazita göre camiyi Aşiranli Konyalioglu onartmıştır. Fatih il yazıcı defterine göre, Çaşnigir Mahmud Oğlu Recep yaptırmıştır.
Yapının İncelenmesi: Cami, dıştan dışa yaklaşık 9.80m.x18.50 m. ölçüsünde, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen planlıdır. Batı ve güneyden yol, kuzey ve doğudan arsalarla çevrilmiştir. Küçük avlusu, kuzey batıda yer almaktadır. Bu küçük avluya giriş, caminin batısından, üzerinde, darülffaz yazıtı bulunan çeşme ile cami arasındaki yuvarlak kemerli kapıdan gerçekleştirilmiştir.
Avludaki hazirede, Haci Bahsayiş Oglu Hoca Mahmud ve torunu Bahşayiş'in, üzeri rumi ve palmet motifleriyle bezeli döneminin en güzel mezar taşlarini oluşturan, şahideleri yer almaktadir. Avlunun güneyindeki bir kapi ile, bugün önü kapatilmiş yazlik mescide, dogusundaki kapidan içinde büyük bir sivri kemer açiklikli duvar kalintisi bulunan ve derslik diye adlandirilan bölüme girilmektedir. Bu yamuk planlı bölüm, mescitten, ortasında bir kapı bulunan ahşap bölücü ile ayrılmıştır. Büyük kemerin batısındaki diğer bir kapı ile de yazlık mescit bölümüne girilmektedir. Derslik bölümünün üstü düz ahşap kaplamali olup, dogu ve batiya birer, kuzeye iki adet, iki katli pencere ile açilmaktadir. Alt pencereler yatık dikdörtgen ve küçük olup, üst pencereler daha büyük ve karedir., Ortalama 8.30m.x 16.80m. ölçüsündeki iç mekan, mihrap duvarına paralel olarak yerleştirilmiş, iki ahşap destek sırası ile üç sahına ayrılmıştır. Güneydeki üç destek ile kuzey desteklerin ikisi daire kesitli, diğerleri dörtgen kesitlidir. Sahınların enleri, güneyden kuzeye gittikçe daralmaktadır. Yazlık mescid ile mescid mekanı ortada kuzey-güney doğrultusunda ince bir ahşap panoyla bölünmüştür. Tavan, bu destekler üzerinde dogu-bati doğrultusunda uzanan ana kirişler ve bunlara dik dogrultudaki tali kirişlere taşıtılmıştır. Üstteki tahta kaplamanın derzlerini kapatacak ve baklava dilimi oluşturacak şekilde çitalar çakıIlmıştır. Mescitte, biri doğuda, biri ortada ve biri batıda olmak üzere üç mihrap bulunmaktadır. İç mekan doğuda iki, güneyde dört ve batıda bir pencere ile aydınlatılmıştır. Yazlık mescidin kuzey batı köşesindeki giriş bölümü bir ahşap perde ile kapatılmış ve buradan üstte çatıyı delerek çıkan ahşap minareye çıkış verilmiştir . Doğu bölümde, bazı sorunlarla karşilaşilmaktadir. Buradaki ahşap kirişler, yenileri ile degiştirilmiş ve daha öne dogru konulmuştur. Mescid ile derslik bölümü , birbirinden ahşap bölme ile ayrilmiştır.Ahşap perdeden 50 cm. sonra duvar kalınlığı 18 cm. daha ince yapılmıştır. Tavan örtüsü buraya yeni konulmuş ahşap kolon ve kirişlere taşitilmiş, üzeri ahşapla kaplanmiştir. Tavana kadar yükselmeyen geniş kemerin üzengileri zemine çok yakındır. Bu nedenle burada bir araştırma kazısı yapılmadan gerçek konumu hakkında bir şeyler söylemek olanaksızdır. Cami içte ve dışta sıvanmış olması nedeniyle malzemesini bilemiyoruz. İçte mihraplar ve kemer, kesme taş, taşıyıcılar, tavan ve mimber ahşaptir. Cami dışta basit bir görünümü olmasına karşın, içte Karamanoğulları döneminin özgün kalem işleri, ahşap işçiligi, üç mihrabinda taş süslemeciligi örneklerini bulunmaktadir. Tavan çitalari ile, ana kirişler ve bunlari destekleyen orijinal profilli sütun başliklari, döneminin ahşap işçiliğini göstermektedir. Ana kirişler, sütun başlıkları ve tali kirişlerin ara dolguları, çeşitli kompozisyonlarda yazı şeritleri içeren madalyonlar şeklinde kalem işi nakışlarla süslenmiştir. Kirişlerin yan yüzlerinde, içleri yazı, kıvrık dallar, çiçeklerle bezenmiş, kartuşların uçları dilimlenmiş ve birbirine hatayilerle bağlanmıştır. Sütun başlıklarının yan yüzleri ise rumi ve palmetlerle süslenmiştir. Kullanılan renkler beyaz, sarı, mavi ve kırmızının tonlarıdır . Doğu mihrap beş kenarlı bir niş şeklinde olup beş sira mukarnas dolgulu bir kavsaraya sahiptir. Mihrap nişinin iki yanında konik başlıklı sütunçeler bulunmaktadır. İçten dışa doğru zencerek motifli birinci silme, üzerinde üçgen süsler bulunan dar silme, kavisli iki silme ve en dışta karşılıklı üçgenlerle zikzaklandırılmış üçüncü silme ile çerçevelenmiştir. En üstte palmetlerle bitirilen tepelik bulunmaktadır. Orta Mihrap düz, kaval ve içe kavisli silmelerle çerçevelenmiş, çokgen planli bir niş şeklindedir. Kavsarasi 6 sira mukarnas dolguludur. Bugün üzeri boyalarla çirkinleştirilmiş olan mihrapta iki rozet ve üstte bir kabara ve iki yaninda birer şamdan motifi bulunmaktadir. Batı mihrap, altı sıra mukarnaslı kavsarası bulunan, daire planlı niş şeklindedir. En dışta mukarnaslı bir silme, üzerinde ayet yazılı düz şerit, içte üzeri zencerek motifiyle işlenmiş içe eğimli bir silmeyle çerçevelenmiştir. Kavsaranın iki yanında, iki rozet ve üstte bir yazıt yeri bulunmaktadır. Basit ahşap işçiligi gösteren mimberin yan aynasi Konya ve çevresinde görülen XIX. yy ahşap işçiliginin en güzel örnegini oluşturmaktadir.
KAYNAK: Ä°SLAM ANSÄ°KLOPEDÄ°SÄ°
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| HOCA MAHMUT CAMİ ( ÜÇ MİHRAPLI CAMİ) – KARAMAN MERKEZ Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
