CAMÄ°Ä° 2.jpg)
|
|
|
|
|
AKHÄ°SAR - OR YEHUDA ZÄ°RAAT OKULU - MANÄ°SA
Nedir Or Yehuda?...
Seneler önce, 1990 yilinda, Kudüs Yahudi Tarihi Merkez Arşivi’nde, İzmir Yahudileriyle ilgili arşiv belgeleri üzerinde çalışırken; 19. Yüzyıl sonunda Akhisar’da, Yahudiler tarafından kurulan bir ziraat kolonisinin mevcudiyetini fark ettim. Adı, Or Yehuda’ydı. Üstelik 19. Yüzyılda Anadolu’da Yahudiler tarafından kurulan ziraat kolonileri, sadece Or Yehuda’dan ibaret değildi.
Anadolu’da başka ziraat kolonileri ve ziraat çiftlikleri vardı. Mevcut bilgiler ışığında (bu arada, Osmanlı Yahudileri ziraat yapmadı terennümünu yıllarca devam ettiren, basta rahmetli Alev Alatlı olmak üzere tüm araştırmacı ve bilim insanlarına buradan selam olsun), Anadolu topraklarında ziraatı ve Yahudileri bir arada düşünmek, ziraat faaliyetini Yahudi yaşamıyla bağdaştırmak olanaksızdı. Biliyorsunuz, yüzyıllardan beri Diaspora Yahudileri, esnaf, ticaret erbabı, ilim adamı ya da sanatçı olarak ön plana çıkmıştır.
Osmanlı Yahudileri ise, ticaret erbabı ve esnaf olarak tanımlanır. 19. Yüzyıla değin, Avrupa ülkelerinde yaşayan Yahudilerin toprak sahibi olup bizzat ziraat yaptığını ya da içinde ziraat okulları olan ziraat kolonileri kurduğunu hiç duydunuz mu? Duymadınız. Çünkü yok. Ne İspanya, ne İtalya, ne Portekiz, ne İngiltere, ne Almanya, ne Avusturya Macaristan ve ne de Fransa’da Yahudilere ait ziraat kolonisi var. 19. Yüzyılda, Brüksel’de ve Selanik’te açılan ziraat okulları var. O kadar. Ve Rusya’da, 1804 yılında başlayan ve 19. yüzyıl boyunca çıkarılan Yahudilerin ziraat yapmasını teşvike yönelik kararnameler mevcut. Yahudilerin arazi satın alıp ya da kiralayıp ziraat yapmalarına izin verilmiş....
Or Yehuda Ziraat Kolonisi’nin iki fikir mimarı vardır: Biri yukarıda sözünü ettiğim gibi, Alliance Israélite Universelle’dir. Diğeri ise, Jewish Colonization Association’dır.
Batı Anadolu'da bir ziraat okulu ve kolonosi kurulma kararı alındığı zaman, 6 çiftlik tespit edilip incelendi ve Akhisar Çakıroğlu Çiftliği'nde karar kılındı. Çiftlikte, sağlam ve kullanılabilir yapıların, parselleri birbirine bağlayan ara yolların, 6-7 kuyu, 1 havuz, 1 yel değirmeni, 1 ağıl ve şarap mahzeninin varlığı, koloninin kurulma aşamasında, inşaat harcamalarını azaltacak ve zaman kaybını ortadan kaldıracaktı. Önce 28.000 dönüm olan Çakıroğlu Çiftliği satın alındı; sonra M. Axarlı, M. Yobes ve M. Savelis’e ait komşu çiftlikler satın alındı(toplam 418.326 franka). Böylece 1899 tarihinde, İzmir, Manisa ve Akhisar pazarlarına demiryolu ve karayolu ile bağlanabilecek ve anayola 150 metre uzaklıkta olan 34.000 dönüm arazi üzerinde büyük bir koloni kuruldu.
Or Yehuda adı verilen bu koloniye önce Bornova’daki Alliance Ziraat Okulu’nun okul açma izni nakledildi. Sonra 50 öğrenci ve Rusya göçmeni 15 aile koloniye yerleştirildi. Her aileye 1 ev, 2 öküz, 1 kağnı arabası, 1 küçük at arabası, 1 ekme biçme aleti ve 1 parsel toprak verildi. Aslında tüm tarım kolonileri gibi, Or Yehuda da, küçük bir tarımsal kooperatif işletmesiydi. Ailelerin deneyimsizliği ve arazilerin çetin koşulları, kooperasyonu zorunlu kılıyordu. Kolonideki işlenecek arazi, aile sayısına göre parçalara bölünmüştü. Başlangıçta kolonide 5 aktif Yahudi ortakçı vardı. İşleyecekleri toprağın mülkiyeti onlara ait değildi. Sadece, elde ettikleri ürünün üçte birini koloninin yöneticisine teslim etmekle yükümlüydüler. Yetiştirilecek ürünün cinsi, nakliyesi, satışı; tohum, fidan ve tarım makinelerinin alımı ise, yönetim kadrosu tarafından seçilip organize ediliyordu.
Kaynak: SÄ°REN BORA |
| AKHÄ°SAR - OR YEHUDA ZÄ°RAAT OKULU - MANÄ°SA FotoÄŸraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
