CAMİİ 2.jpg)
|
|
|
|
|
HACI BEKTAŞ- ÜÇLER ÇEŞMESİ- NEVŞEHİR
Üçler Çeşmesi
Üçler Çeşmesi, Hacı Bektaş Veli Dergahı’nın asıl giriş kapısı olan Cümle(Çatal) kapısından girildiğinde Nadar avlusunda (1.Avlu) sağ tarafta yer alır. Üçler Çeşmesi, “Üç Çeşme” ve “Fevzi Baba Çeşmesi” isimleriyle de bilinmektedir. Üçler Çeşmesi, Feyzullah (Feyzi) Baba zamanında yaptırılmıştır.
Dergahın dışında yer alan ve Feyzullah Baba zamanında yaptırılmış “Feyzullah Baba Çeşmesi” olarak bilinen bir çeşme daha vardır. Her iki çeşmenin kitabelerinin yapım tarihi göz önünde bulundurulduğunda bahse konu olan çeşmelerin Feyzullah Baba tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır.
Üçler çeşmesi adından da anlaşılacağı üzere üç kurnalıdır. Üç sayısı, “Allah-Muhammed-Ali”yi simgelemektedir.
Ayrıca “Muhammed-Ali-Fatma”yı da simgeleyen üç sayısı; “Ali-Hasan-Hüseyin”i de simgeler. Gayb erenlerden bir kutup ve iki imamdan oluşan üç ulu ermiş de yine üçler olarak ifade edilir. Bununla birlikte, üç sayısı Bektaşi öğretisindeki “Mürşit-Rehber-Mürit” üçlemesini de simgelemektedir.
Üçler Çeşmesi, düzgün kesme taşlardan yapılmış olup, iç içe iki tane beşik kemer örtüsüne sahiptir. Çeşmenin üstü düzdür ve ortasında Hüseyn-i taç vardır. Hüseyn-i tacın altındaki şeritli süsleme dizisinde sağ ve sol tarafta birer adet kızıl renkte yapılmış on iki köşeli taş süslemesi görülmektedir. Dış kemer yapısı üzerinde üç adet beş kollu yıldız motifi görülür. Çeşme ayaklarında da yine beş kollu birer adet yıldız motifi vardır.
Çeşmenin ayaklarında yer alan yıldız motifleri
İçteki kemerin ortasında üstte çeşmenin Osmanlıca yazılmış kare şeklinde kitabesi yer alır. Çeşmenin kitabesinde;
“Âsitânı Hacı Bektâş-ı Veli’de nice zât,
Eser hayrederek eylemiş ümm’d-i necât.
İşte bu nev-eser-i muteber inşasına da,
Türbedâr Fevzi Baba oldu delil-ül hâyrât.
Çâker-i âl-i abâ Fatıma Fikriye Hanım.
Yaptı bir çeşme ki tahsin eder ehl-i hasenât
Dilerim bâis-i bânisini zât-ı vehhab.
Kevser-i nab ile sir-âb ide rûz-u arasât.
Akti târihi bu mizâb-ı kalemden Kâmi,
Şühedâ aşkına yâhû içiniz âb-ı hayât.
Harrere Mustafa Vasf-i Nevşehri: 1320″ (M.1902) yazmaktadır.
Çeşme kitabesi Mühr-i Süleyman ya da “Davut Yıldızı” olarak bilinen altı köşeli yıldız motifi, Hacı Bektaş Veli Dergâhı’nda en belirgin olarak Üçler Çeşmesi’nde gözümüze çarpmaktadır. Mühr-i Süleyman, Süleyman Peygamber’in yüzüğüne verilen isimdir. Bu aynı zamanda onun mührüdür. Rivayetlere göre, bu yüzüğün üzerinde ism-i a’zam veya Allah lafzı yazılı olduğu için Hz. Süleyman bütün mahlûkata hükmetmiştir. Müslümanlar arasında “Hatem-i Süleyman”, Yahudi ve Hristiyanlarca “Davud yıldızı” olarak bilinen Mühr-i Süleyman motifi; Hermetik gelenekte makrokozmosu temsil etmekte, Kadim Hint’te maddi alemin yaratılışı ile yok oluşunu simgelemektedir.
Üçgenlerden birinin hayatın olumlu yönlerini, diğerinin olumsuzlukları temsil ettiğine inanılan bu motif, İslam öncesi Doğu kültürlerinde madde ile mana, iyi ile kötü, güzel ile çirkin, Tanrı ve kaos, kadın ve erkek gibi zıtlıkları temsil etmiştir. Altı köşeli yıldız motifinin Ortadoğu coğrafyasında Tunç devrinden Üçler Çeşmesi (Feyzi Baba Çeşmesi): Aslında yaptıran kişiden dolayı Fikriye Hanım Çeşmesi olarak anılması gereken bu çeşmenin mimari ayrıntıları, süslemeleri ve basık oranları, külliyenin birçok yapısı gibi XVI. yüzyılın ilk çeyreğine ait olması gerektiğini düşündürmekte, ancak 1320 (1902) tarihli kitâbesinde ihya edildiğine ilişkin bir kayıt bulunmaktadır. Çeşme,1902 yılında Feyzullah Dedebaba döneminde, Sadrazam Halil Paşa’nın eşi Fatma Nuriye Hanım tarafından vakfedilmiştir. Çeşmeyi inşa eden usta Nevşehirli Mustafa Vasfi’dir.
KAYNAK: HACIBEKTAŞ BELEDİYESİ |
| HACI BEKTAŞ- ÜÇLER ÇEŞMESİ- NEVŞEHİR Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
