Tunceli’ nin (Dersim’in) Hozat ilçesine 17 kilometre uzaklıktaki Ergen (Geçimli) köyüne sadece anayoldan ayrılıp biraz bozuk bir yoldan 5 dakika kadar gitmeyi göze alanların bildiği bir kilise var: Ergen( Ergany )Kilisesi.
Meryem Ana’ya adanmış olan ve orijinal adı Ergayn Inguzent Surp Harutyun Kilisesi olan yapının içerisinde, köyün son Ermeni sakinlerinden olan ve kilisenin korunması için çaba gösteren Xase isimli bir kadının mezarı da bulunuyor. Çatı konstrüksiyonu çöktüğü için, üzeri açık olan binanın duvarlarında güzel bir taş oymacılığının izleri görülebiliyor. Yapının duvar malzemeleri ne yazık ki köydeki bazı yapıların inşasında kullanılmış.
Taş duvarlarında bulunan kitabeye göre kilise, 975 yılında Prens Hancit Mxit tarafından Meryem Ana anısına inşa edildi. Söz konusu duvarda kazıma tekniğiyle yazılan kitabede,
“Bu sunak Beytüllahim’de Kutsal Ruh’un gölgesindeki örtü ile İsa Mesih’i doğurarak babasını sevindiren ve yaşatan Rabb’in annesinindir. Senin için dua ediyorum Kutsal Hizmetkarınız Mxit’ar. Büyük ve Tanrımız, beni, benden önce, kutsal doğuşunuz için şehit olan Beytullahim’in çocuklarına göre sıralasın. Ve bu sunağı 975’te yaptım”
bilgisi yer alıyor.
Tamamı kesme taşlardan inşa edilen kilisenin yapısında bulunan taşların işlemesinde, oyma, kabartma ve kazıma teknikleri kullanılmış. Ermeni kiliselerinin çoğunda bulunan ve “khatchkar/khaçkar” olarak isimlendirilen haç tasvirleri, yine bu kilisede de taşlara işlenmiş.
Ermenilere 1915 soykırımında, kilisenin son rahibi kilisede yakılarak öldürülür. Son rahibin öldürülmesinin ardından Ergany ismi Ergen olarak değiştirilir. 1950 sonrası ise Ergen ismi Geçimli olarak değiştirilir. Ardından bakımsızlıktan önce kilisenin damı çöker, sonrasında ise duvarları yıkılmaya başlar. Yine bölgede bulunan bazı kimseler tarafından kilise duvarları tahrip edilmiş durumda. Kilise duvarlarına yapılan boya ve kazımalar da kiliseyi tahrip etmiş durumda.
Köyün sakinleri eskiden köydeki düğünlerde gelinlerin kiliseyi gelin odası gibi hazırlıklar için kullandıklarını anlatıyorlar. Bu arada eskiden köyde yaşayan ve bölgeden göçen Ermenilerin çocuklarının ve torunlarının büyüklerinin anlatımlarından bildikleri Ergen Kilisesini ziyarete geldiklerini de köyde yaşayanlardan öğreniyoruz. Tabi, hazine arayıcıların kiliseyi tahrip ettiğini de.
Kilisenin koruma altına alınması amacıyla Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu’na 2012 yılında yapılan başvurunun kabul edilmesine rağmen, çalışma yapılmadı.
Kaynak: Evrensel.net / Fırat’ı Keşfet
HOZAT – ERGAN SURP GARABED MANASTIRI– DERSİM –TUNCELİ Fotoğraf Galerisi
CAMİİ 2.jpg)
