Çeşme, İstanbul’un Eminönü İlçesi, Alemdar Mahallesi’nde, Alay Köşkü Caddesi ile Hükümet Konağı Sokağı’nın kesiştiği köşede yer alan Hacı Beşir Ağa Külliyesi’nin güneydoğu köşesindeki sebilin giriş kapısına bitişik olarak inşa edilmiştir.
Üzerinde yer alan inşa kitabesine göre yapı, H.1157 / M.1744–1745 yılında Hacı Beşir Ağa tarafından yaptırılmıştır.
Yatay dikdörtgen formlu kitabe panosu silmelerle iki sütun ve dört satır şeklinde düzenlenmiştir.
Kitabenin okunuÅŸu;
Hân-ı Mahmûd’a muîn olsun hemîşe lütf-i Hakk / Âb-ı rûy-ı enbiyâ feyz-i bahrigâh aşkına
Devletinde itdi bu ayn-ı musaffâyı revân / Hazret-i Ağa-yı zîşân ol şehinşâh aşkına
Hâdim-i Dârü’s-saâde yâni el-hâc Beşir / Eyledi irvâ a’tâşı ol iki ma aşkına
Rahmiyâ berceste bir târih-i tâm ister ana: / Gel gel iç bu çeşme-i dil-cûdan Allah aşkına 1157 /M.1744–1745
Oldukça basit bir düzenlemeye sahip olan yapı, tek cepheli duvar çeşmesi olarak inşa edilmiştir.
Ana hatlarıyla düşey dikdörtgen formlu çeşmenin nişi içe doğru kavisli bir düzenlemeye sahiptir. Dikdörtgen kütleyi iki yanda birer adet düz yüzeyli plaster sınırlandırmaktadır. Düz profilli kaideler üzerine oturan plasterler profilli silmelerle yatay eksende üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölüm hizasına lüle delikleri açılarak ayna taşına dönüştürülmüştür. Cephenin tamamına hâkim olan ikinci bölüm sade bırakılmıştır. Üçüncü bölümün ortasına ise yatay dikdörtgen formlu kitabe panosu yerleştirilmiştir. Çeşmenin iki yanındaki plasterlerin oturduğu kaideler dışa taşırılarak dinlenme sekisi olarak değerlendirilmiştir. Çeşmenin üzeri, sebil hizasında devam eden geniş bir saçakla örtülüdür. Yapı tamamen mermer malzemeden inşa edilmiştir.
Üzerinde onarım kitabesi bulunmayan yapıyla ilgili Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde de onarım kaydına rastlanmamıştır. Ancak külliyenin diğer elamanları onarılırken, muhtemelen bu çeşmede onarılmış olmalıdır. Özellikle hemen yanındaki sebilin Osmanlı döneminde onarım geçirdiğine dair kayıtlara ulaşılmıştır. Sebille birlikte çeşmenin de onarılmış olma ihtimali hayli yüksektir. Çeşme günümüzde kullanılmamaktadır. Hacı Beşir Ağa’nın vakıf kayıtlarında yapıyla ilgili herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır.
CAMÄ°Ä° 2.jpg)
