Sivrihisar Cumhuriyet Mahallesi, Eskişehir Caddesi no:1 de bir avlu içinde sokağın köşesinde yer alır.
Kubbe 6 metre çapındadır. Kapı mermer sövelerinde çarkı felekler, yaprak ve bitkisel motifler ve geometrik bezemeli iki şerit arasında, bir geyiği kovalayan aslan figürü, diğerinde karşılıklı iki aslan figürü görülür. Duvar örtüsü almaşık düzende (üç sıra tuğla, bir sıra taş), bazen de iki sıra tuğla bir sıra taşdır.
Kümbetler, Selçuklular döneminde yapılan anıt mescidlerdir. Revzat-ül Ahbar isimli eserde, Selçuklu Bahriye Nazırı Sadreddin Hoca Yunus’un Cimri ve Karaman oğlu Mehmed Bey tarafından 673 hicri 1274 miladi yılında katledilmesi üzerine, işbu anıt mescidin yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu mescid, Belediye garajından Askerlik şubesine kadar uzanan mezarlığın bir kenarında bulunmaktadır. Bu mescidin yanında yatan yedi büyük şahsiyet dolayısıyla, eskiden bu semte Yediler diye anılırdı. Daha sonra kaldırılan bu mezarlık, Sivrihisar’ın en eski mezarlığı idi.
Bu kümbet, aradaki bölgü kaldırılmak sureti ile Cumhuriyet’in ilk yıllarında cephanelik olarak, daha sonra da özel bir şahıs tarafından gazhane olarak kullanılmakta iken, 1967 yılında Tarihi Eserleri Koruma Derneği adına Orhan Keskin tarafından restorasyon işlemleri ile . Kare planlı, tek mekanlı, üzeri kubbe ile örtülü olan kümbete minare eklenerek mescide dönüştürülmüştür.
CAMÄ°Ä° 2.jpg)
