FENARİ İSA CAMİ ( KONSTANTİN LİPS MANASTIRI) – FATİH -İSTANBUL
Vatan Caddesi’nde bulunan yapıyı Patris ve Drungarios Konstantinos Lips 907 yılında yaptırmışlardır. Doğu duvarındaki yazıttan, Meryem’e adandığı anlaşılmaktadır. Latin işgalinde yağmalanan kilise, sonradan onarılmıştır. 1282 yılında, VIII. Mikhael’in hanımı Theodora manastırı onartarak, güneyine Ioannes Podromos’a adanan bir kilise yaptırmıştır. II. Bayezit döneminde, Fenari Alaeddin, cami ve zaviye haline getirmiştir. Farklı dönemlerde inşaa edilmiş, birbirine bitişik iki kilise(Constantin Lips Manastırı Kilisesi ile loannes Prodromos Kilisesi)ve mezar şapelinden oluşan yapı, bir Bizans eseridir. II.Beyazıt’ın ilk saltanat yıllarında,1496-1497 tarihinde vefat eden Fenari Alaaddin Ali Efendi tarafından zaviyeye çevrilmiştir.
Yapıyı mimarlık tarihi açısından önemli kılan özellik, kubbesinin dört tarafında dört küçük şapelin bulunmasıdır. Bu özelliği başka hiçbir Bizans kilisesinde bulmak mümkün değildir.
Geç Roma dönemine ait bir mezarlık arazisinin üzerine İmparator VI. Leon (886-912) döneminde, donanma komutanı Konstantin Lips tarafından Thotokos Meryem’e ithaf edilerek yaptırılmıştır. “Moni tu Libos” olarak isimlendirilmiş olan manastır Haziran 907’de görkemli bir törenle açılmıştır.
Latin istilasinden sonra kilise ve manastır VIII. Mihail Paleologos (1261-1282) zamanında yeniden önem kazanır ve İmparatorun ölümünden sonra eşi Teodora, 907 tarihli Constantin Lips Manastırı Kilisesi’nin yanına Vaftizci Yahya’ya adadığı loannes Prodromos Kilisesi (Fenari isa Camii)’ni inşa ettirmiştir.
Günümüzdeki yapı, birbirine bitişik iki kilise ile, kiliseleri batı ve güneyden L biçiminde saran koridordan oluşmuştur. Manastırın öbür bölümlerinden iz kalmamıştır.
Kuzeydeki ilk kilise; dört sütunlu, haç planlı bir yapıdır. 17. yüzyılda sütunlar kaldırılmış, iki büyük kemerle kubbe desteklenmiştir. Güneydeki kilise, ortası yüksek, dehlizli tiptedir. Apsis çıkıntıları tuğla süsleme açısından ilginçtir. Her iki kilisenin de bezeme açısından zengin olduğu, günümüze gelebilmiş çok az kalıntıdan anlaşılmaktadır.
KAYNAK: İSTANBUL KÜLTÜR MÜDÜRLÜĞÜ
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
FENARİ İSA CAMİ ( KONSTANTİN LİPS MANASTIRI) – FATİH -İSTANBUL Fotoğraf Galerisi
CAMİİ 2.jpg)
