İMRAHOR İLYAS BEY CAMİ ( STUDİOS MANASTIRI) – YEDİKULE- İSTANBUL
İmrahor (Mîrâhur) İlyas Bey Camii aslında İstanbul’un güneybatısında Yedikule yakınında, Bizans döneminde İstanbul’un en büyük ve en eski manastırlarından Studios Manastırı’nın Hagios Ioannes Prodromos (Vaftizci Ioannes = Yahyâ) adına yapılmış kilisesiydi. 454’te Doğu konsülü olan Studios tarafından muhtemelen 461 yılına doğru inşa ettirilmiş, ayrıca yanında bir manastır kurulmuştur. Bugün harabe halinde bulunmasına rağmen yapı şehrin henüz ayakta duran en eski dinî binası olduğundan özel bir tarihî değere sahiptir. Bunun yanında erken hıristiyan döneminin mimari özelliklerini aksettirdiği için de ayrı bir önem taşımaktadır. Avludan nartekse dört mermer sütunlu bir revak ile girilmektedir. Narteksden ana mekana Bizans Dönemi’nde üç kapı ile bugün ise tek kapı ile geçilmektedir. Apsis içeriden yarım yuvarlak dışarıdan ise üç köşeli olup Osmanlı Dönemi’ndeki tamirlerde açılmış olan Barok tarzında pencereleri vardır. Kalan mimari parçalardan manastırın çok zengin bir taş işçiliği olduğu anlaşılmaktadır.
Yapı Osmanlı Padişahı II. Beyazıt döneminde İmrahor İlyas Bey tarafından camiye çevrilmiştir. İlyas Bey aslen, Arnavutluk’un güneydoğusunda bulunan Görice (Korçë) kasabasının 7 km. kuzeyindeki Boboştitsa (Boboshtica) köyünden olup II. Bayezid 891 (1486) yılında bir temliknâme ile bu köyü ona bağışlamıştır.
Osmanlı Dönemi’nde zamanla yanında bir de Halveti tekkesi oluşan cami şehrin önemli dini merkezlerinden biri olarak hizmet vermiştir. 1782 yangını ve 1894 depreminde büyük zarar görmüş, 1908 yılında ise bakımsızlıktan çatısı çökmüştür. Bir daha onarım görmeyen yapı bugün üzeri açık dört duvarı ayakta bir harabe halindedir. Kuzey duvarı kısmen duran avlu zamanla ortadan kalkmıştır. Tekkenin şeyh dairesi, şadırvanı, derviş hücreleri bu avlu çevresinde inşa edilmiştir. 15. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar hazirede tekkenin önde gelen şeyhleri ve yakınları yatmaktadır.
CAMÄ°Ä° 2.jpg)
