Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ

Mahmut Şadırvanı, Sultan I. Mahmut tarafından Ayasofya'ya eklenen yapılardan birisi olmuş. İstanbul'daki en büyük ve ihtişamlı şadırvanlardan biri olan yapı, yaklaşık 1740-41 tarihlerinde inşa edilmiştir. Şadırvanın ortasında onaltı bölümlü barok kıvrımlar ile hareketlendirilmiş mermer su havuzu bulunmaktadır.

I. Mahmûd : ö. 1168 [1754]. Osmanlı Devleti’nin 24. padişahıdır. 1107 [1696] yılında doğmuştur. Babası II. Mustafa, annesi Sâliha Sultan’dır. 1143’de [1730] tahta çıkmıştır ve vefatına kadar tahtta kalmıştır. Saltanatı süresince pek çok ıslahat yapmıştır. Bunun yanı sıra hayratlar inşa ettirmiş ve kütüphaneler yaptırmıştır.
Şadırvan etrafındaki kitabe ;
Şehinşāh-ı zamān Sulṭān Maḥmūd-i celīlü’ş-şān
Revān mīzāb-ı kilkinden ’uyūn-i re’fet ü iḥsān

Teşebbüs eyledi dāmān-ı şerʿ-i faḫr-ı kevneyne
Anı ẕātına ḳıldı sāyebān-ı maʿdelet-unvān

Sikender feyż-i reʿyinden eger etseydi istimdād
Olurdu āb-ı ḥayvān dergehinde nāgehān cūşān

Meded-res teşnegān-ı tīh-i ẓulme āb-ı şemşīri
Degil aḥdinde beydā-yı cefāda kimse ser-gerdān

Rukūd-i ābına dāʿir şikāyet eylese gevher
Olur ṣuyu revān-baḫş eyler ise cerrine fermān

Gül-i ḥāl-i ahālī cūy-ı ʿadli ile ḫandāndır
Meger dest-i ’aṭāsından denānīr eyleye efġān

Vücūdu ʿayn-ı raḥmet olduġuna iki şāhiddir
Cebīn-i enverinde nūr-i dīn ü pertev-i īmān

Kerīman-ı zamānıŋ cūd-i iḥsānı muvaḳḳatdir
Bu sulṭān-ı kerāmet rūz u şeb olmaḳda sīm-efşān

Rıżā-cūyī-i Ḥaḳda etdi naḳd-i himmetin mebẕūl
Bu cāy-ı dil-güşāda eyledi īcād şādırvān

Ne şādırvān-ı bī-hemtā ne zībā ṭarḥ-ı rūḫ-efzā
Bunuŋ resmin görünce oldu hep ressāmlar ḫayrān

Bu ṣu āb-ı ḥayātıŋ süd ḳarındaşı mıdır ṣorsam
Ki şīrīn-kāmī-i cāvīde mālik nūş iden ʿaṭşān

Leṭāfetde müşābihdir bu āb-ı nāb tesnīme
Bunuŋ sāḳīsini gönderse cennetden revā rıḍvān

Ṣarīrin gūş edip baḳ ʿayn-i taʿzīm ile bu ʿayna
Hemīşe olmada tesbīḥ-gūy-ı ḥażret-i Yezdān

Gönüllerde leb-i cū seyrine hīç ḳalmadı hāhiş
Bu mevḳī’ oldu nüzhetgāh-i ehl-i dānīş ü irfān

Serīr-i salṭanatda müstedām olsun o şāhinşāh
Cihānda tā ki nūş-ı ābdan ʿatşān ola reyyān

Emīn altın ṣuyıyla eyledim tārīḫini taḫrīr
Maḥalli cūdıdır Sulṭān Maḥmūd’uŋ bu şādırvān
H. 1153 （ M. 1740 － 1741 ）

KAYNAK: OSMANLI KİTABELERİ PROJESİ
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞM

AYASOFYA I.MAHMUT ŞADIRVANI – SULTANAHMET-FATİH –İSTANBUL Fotoğraf Galerisi

EROL ŞAŞMAZ