HACI BEŞİR AĞA ÇEŞMESİ –KAPALI ÇARŞI- FATİH-İSTANBUL
Yapı, İstanbul’un Beyazıt İlçesi’nde, Kapalıçarşı’nın Tığcılar Sokağı’nda, Mercan Kapısı girişinde yer almaktadır.
Çeşme, üzerindeki inşa kitabesine göre H.1140 / M.1727-1728 yıllarında Hacı Beşir Ağa tarafından yaptırılmıştır. Yapının inşa kitabesi Lale Devri’nin ünlü şairi Nedim tarafından yazılmıştır. Bazı kaynaklarda çeşmenin Moralı (Hazin) Beşir Ağa tarafından yaptırıldığı ifade edilse de inşa kitabesinden banisinin Hacı Beşir Ağa olduğu anlaşılmaktadır. Yapının mimarı ise bilinmemektedir.
Kitabenin okunuşu;
Bu dil-cû çeşme-i pâkiz(e)-tarhı eyledi bünyâd / Ne zîbâ kıldı ihsân û kerem âyînesini icrâ
Beyân etti Nedîmâ gayr-ı menkût-ile ta’rîhin / Bu ra’nâ çeşme-i pür-nûru yaptırdı Beşir Ağa 1140 （ M. 1727 － 1728 ）
Nedîm’in Hacı Beşir Ağa’nın çeşmesi için yazdığı bu kitabenin devamı yine Nedîm’in Dîvanı’nda “Târîh-i Çeşme-i Ağâ-yı Dârü’s-sa‘âde” adı altında bulunmaktadır. Hatice Aynur ve Hakan T. Karateke de Nedîm Dîvanı’ndaki (NEDÎM, 2012: 174-175) bu şiiri küçük farklılıklarla yayınlamışlardır.
Onarım kitabesinin okunuşu;
Seray-i şehriyarîde cenab-ı Kethüda Kadın / Bu dil-cû çeşmeyi ihyaya kıldı hizmet Harab ender harap olmuş’du yapdı fisebilillah / Muvaffak oldu bu hayre ide Hak sa’yini meşkûr
Gelince âb-ı sâfi söyledim târihini Hayrî / Bu âlâ çeşme-i Mahcube Kadın kıldı nev ma’mur (H.1256)
Tepedeki tuğra,
Abdülmecīd Ḫān bin Maḥmūd el-muẓaffer dā’imā
Hacı Beşir Ağa : ö. 1159 [1746]. Lakabı Koca Ağa’dır. 1119’da [1707-1708] saray musahibi olmuş, sonra hazinedarlık yapmıştır. 1125’de [1713] azlolunarak Kıbrıs ve Mısır’a sürülmüş, 1129’da [1717] İstanbul’a dönüp Darüssaade ağası olmuştur. Eyüp’te gömülüdür.
KAYNAK: AKDENİZ SANAT DERGİSİ, 2015, Cilt 8, Sayı 16 Sayfa 12 ( Lokman TAY )
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
HACI BEŞİR AĞA ÇEŞMESİ –KAPALI ÇARŞI- FATİH-İSTANBUL Fotoğraf Galerisi
CAMİİ 2.jpg)
