Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ

1790 yılından bu yana eğitim vermeye devam eden Sahakyan-Nunyan Ermeni Mektebi,1866 yılında çıkan ve Samatya’da kilise, cami, medrese gibi birçok yapıyı yakıp kül eden büyük yangında yıkılmış, yerine de gümüşçülük yapan Kaspar Ağa adında bir hayırsever tarafından bugünkü büyük kâgir bina yaptırılmış.. Aslında, okulun ilk adı Sahakyan, ancak, büyük yangın sonrasında inşa edilen yeni okulun eski adına bir de Nunyan eklenmiş. Nunyan, hayır sever Kapsar Ağa’nın çok sevdiği eşinin adı. Zengin bir kütüphaneye sahip olan bu okul, Türkiye’deki Ermeni okulları içinde en iyi eğitim verenlerden biri olarak biliniyor ve bu ününü günümüzde de devam ettiriyor.

Sahakyan Okulu’na bitişik ikinci büyük yapı ise, Türkiye Ermenileri’nin ilk patrikhane kilisesi olarak bilinen Sulu Manastır ya da öteki adıyla Surp Kevork Kilisesi. Aslında Kevork, bildiğimiz Yorgo ya da Yorgi’nin Ermenilerdeki adı. İstanbul’un fethi sonrasında, Fatih Sultan Mehmet’in emriyle Bursa’dan getirtilen Ermeniler Samatya‘ya yerleştirildiklerinde, burada yer alan eski Bizans kiliselerinden Meryem Ana‘ya ithaf edilmiş Panayia Perivleptos Kilisesi Ortodokslardan alınıp Ermenilere verilmiş ve Galata’daki Kirkor Lusaroviç kilisesinden sonra, Ermeni cemaatinin İstanbul’daki en eski ikinci kilisesi olarak tarihe geçmiş. Bu kilise, aynı zamanda, 1641 yılında Samatya’dan Kumkapı’ya taşınan Ermeni Patrikhanesi’nin de ilk kilisesi oluyor... Eskiden beri halk arasında Sulu Manastır adıyla anılmasının nedeni, kilisenin altında yer alan, Bizans dönemine ait ayazmadan kaynaklanıyor. Demir kapısı üzerindeki kanatlarda, Adem ile Havva, Surp Kevork’un ejderhayı öldürüş sahnelerinin yer aldığı kilisenin tarihiyle ilgili anlatılarda, halk arasında yerleşmiş ilginç bir efsane de, geçmişten günümüze öykülenmiş..
Rivayet bu ya, kilisenin Rumlardan alınıp Ermenilere verilmesinin nedeni seks düşkünü olarak bilinen Sultan Deli İbrahim’in yatağına girmiş, balık etinde, tombul bir Ermeni güzeliymiş.. Güya, Şekerpare adıyla maruf bu kadının marifetiyle, kilise Rumlardan alınıp Ermenilere verilmiş.

Surp Kevork, bugün hala, yortu günlerinde bizzat Patriğin gelip ayin yönettiği oldukça önemli bir kilise, bu nedenle de, ziyaretçisi eksik olmayan kiliselerden biri..

KAYNAK: www.adimadimistanbul.com/turgay-tuna-
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ

SURP KEYORK ERMENİ KİLİSESİ - OKULLARI VE PAPAZIN EVİ -KOCAMUSTAFA PAŞA (SAMATYA)- İSTANBUL Fotoğraf Galerisi

EROL ŞAŞMAZ