Harem yapılaşmasında 1578-90 döneminin ilk ve en önemli yapısıdır. Kanuni Sultan Süleyman’a ait olduğu düşünülen Has Oda'nın yerine yapılmıştır. 1579 yılında Sultan III. Murad’ın emri ile Mimar Sinan tarafından inşa edilmiştir. Yapı yüzyıllarca padişahın özel dairesi ve resmî kabul salonu olarak kullanılmıştır. Klasik Osmanlı mimarisinin 16. yüzyılın sonunda yapılmış en ihtişamlı yapılarındandır.
Köşkün iç detayları simetriktir. Anıtsal kemerlere oturan büyük kubbeli bir ana mekana sahiptir. Büyük kubbe Osmanlı sultanlarının kalıcılığını simgeler. Kubbeli bir giriş sahanlığı vardır. Köşkün altında geniş bir kapalı havuz vardır. İç mekan dönemin mercan kırmızısını içeren 16. yüzyıl İznik çinileri ile kaplıdır. Mavi zemin üzerine beyazla yazılmış çini Ayet-el Kürsî kuşağı yapıyı dolanır. Mermer söveli derin pencereler arasında kemerli üçlü nişler vardır. Kubbe içi ve pandantifler malakâri tekniğinde (alçı kabartmalı boya ile yapılan süsleme) rumî ve palmet motifleriyle süslüdür. Kubbe korkuluğunda aynı desenler mermer kabartma olarak tekrarlanmıştır. Anıtsal tombak ocak, selsebil ve Sedefkâr Mehmed Ağa’ya atfedilen geometrik geçmeli sedef ve bağa kaplamalı dolap kapakları klasik unsurlardır. Ahşap üzerine altın yaldızlı, Osmanlı barok üslubundaki iki baldaken taht 18. yüzyıla aittir.
Harem’in bu en eski köşkü, Mimar Sinan’la birlikte 16. yüzyılda Osmanlı mimarisinin ve sanatının eriştiği zirveyi ve süsleme anlayışındaki derin zevki gösteriyor. 16. yüzyıl İznik çinilerinin muhteşem kompozisyonu insanı büyülüyor. Mavi zemin üzerine beyaz renkte bir Ayetel Kürsi ve başka ayetlerin yer aldığı bir yazı kuşağı, odayı baştan başa dolaşıyor. Pencereler, kubbe, kapı ve dolap kanatları, ocak ve çeşme Osmanlı estetik anlayışının en güzel örnekleri…
Girişin sağ tarafındaki köşelerde, oymalı ve altın yaldızla süslemeli iki ahşap oturma şirvanı var. Şirvanların ortasında büyük bir ocak yer alıyor… Ocak ve gusulhâne geleneksel Türk evinin vazgeçilmez iki unsurudur. Dünyanın daha yeni yeni tanıştığı ebeveyn banyosu, duşakabin ve barbekü, altı asır önce Osmanlı’nın en aşina olduğu ev birimleriydi. Sadece isimleri farklıydı… Batı’nın, banyo ve hamam kavramlarıyla hiç tanışıklığı yokken ve yıkanma dahi bilinmezken, Osmanlı evlerinde her odada mutlaka bir gusulhane bulunurdu…
III. Murad Has Odası, aynı çatı altında hem yazlık hem de kışlık köşklerin olması açısından Saray’daki tek örnektir.
Harem (Has Oda)’dan Mermer Sofa’ya açılan pencere ve “hayat”ın başlangıcını sembolize eden çeşme Has odanın önemli bir öğesidir.
CAMİİ 2.jpg)
