CAMİİ 2.jpg)
|
|
|
|
|
DATÇA -HIZIRŞAH CAMİ -MUĞLA
Hızırşah camii Menteşeoğulları beyliği döneminde yapılmış , sekizgen kubbe kasnağı ve kare planlı tek kubbeli bir yapı olarak Beylikler Mimarisi özellikleri göstermektedir . Menteşeoğulları Muğla ili ve çevresinde hüküm sürmüş , Akdeniz ile Ege arasında denizlere hakim olmuş bir beylik .
Tek üniteli camiler Beylikler mimarisinin karakteristik yapılarıdır. Tek kubbe ve kubbeli son cemaat yerleri bulunur. Hızırşah camii sade ve fazla büyük ebatlarda bir yapı olmamasına karşılık bu özelliklerinden dolayı önemli bir tarihi yapıdır. Cami sekizgen bir kasnak üzerine oturtulan tek kubbesi ile üç kubbeden oluşan son cemaat yeri ile klasik bir Beylikler dönemi camisi özelliklerini taşır. Kare yapıya kubbe oturtulurken köşelerdeki boşluklar Türk mimarisinde görülen sferik üçgenlerle kapatılmış.
Yıllarca Sanat Tarihi derslerinde Beylikler dönemi yapılarını öğrencilerime anlattım, 2010 yılında Alevi derneklerinin burasını Hızırşah Külliyesi’ne ait bir Cem Evi olarak belirtmeleri üzerine bu konularda uzman olan Remzi Duran hocama başvurdum. Remzi Hocamın gönderdiği maili paylaşıyorum:
” Sevgili Muzaffer Bey, Hızır Şah Menteşeoğullarının bir beyidir. Menteşeoğlu Orhan Beyin oğludur. Bugünkü Aydın ilinin Çine ve havalisinin beyi olarak kaynaklarda yer almaktadır. Menteşeoğulları beyliği adına Ege adalarının bazılarının (Girit-Rodos) hakimleriyle yapılmış gümrük anlaşmalarında beylik adına imza koyanlar arasında adı geçmektedir. Bana göre mezarı da Eski Çine’de Ahmet Gazi Camiinin yanındaki eyvan türbededir. Kardeşi Menteşeoğlu İbrahim Beyle aynı türbede yatmaktadır.
Menteşe Beyliği Oğuz boylarından oluşan tebası ile Türkmen bir beyliktir. Bu beyliğin beylerinin mezarları Alevi-Bektaşi geleneğindeki “Dede” anlayışı içinde yatır veya ziyaretgah olarak değerlendirilmektedir. Mesela Menteşe beyliğinin ilk üyesi Menteşe bey’in Fethiye’deki türbesi, Menteşeoğlu Ahmet Gazi’nin Milas-Beçin’deki Medresenin ana eyvanındaki türbe mezarı aynı düşünce ile ziyaret edilmekte ve törenler düzenlenmektedir. Ortaçağda, özellikle uçlarda Bizanstan toprak kopartan bu Türkmen Beyler gittikleri yerleri Türkleştirme ve İslamlaştırma çabaları içerisinde zaviye, imaret gibi yapılar kurmuşlar-kurdurmuşlardır. Bu çerçevede Hızırşah Camii çevresinde bir zaviyenin bulunduğunu düşünmekteyim. Kaynaklarda başka yapılardan bahsedilmekle beraber toprak üstünde pek bir kalıntı yoktur. Caminin kuzey batı tarafında, yolun altındaki tarlalarda evvelce bazı duvar kalıntıları vardı. Şimdi duruyor mu bilmiyorum. Alevi derneklerinin orada tören yapması yukarıda bahsettiğim anlayıştan dolayıdır. Ama orada bir cem evi vb. herhangi bir şey yoktur. Zaviyelerde genellikle bir toplantı-konaklama salonu, mutfak ve mescit-cami bulunur. Buraları dini ibadet mekanları değildir. Ancak zaman içerisinde bu genel işlevi ortadan kalkıp ya cami-mescit, ya da varsa baninin (binayı-zaviyeyi kuranın) türbesi kalmakta ve o işlevi ile varlığını sürdürmektedir. Bu bilgiler inşallah yararlı olur. Yörede yaşayanlar caminin yanındaki yapılardan söz ettiler, buraları şimdi tarla olarak kullanılıyor. Bir hamam kalıntısı duruyordu.
Zaviyeler o dönemlerde taşra yollarında yolcuların konaklama, ibadet ve diğer bazı ihtiyaçlarının karşılandığı yapılardan oluşmaktaydı. Külliye tanımına gelince, cami, medrese, imaret, türbe, kütüphane, hamam, aşevi, kervansaray, çarşı, okul, hastane gibi bir çok binadan oluşan yapılar topluluğu. Külliyeler kent merkezlerinde yapılmış çok daha büyük yapı toplululuğu olarak dikkati çeker.
KAYNAK: Prof. Dr. Remzi Duran Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü KONYA”
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ |
| DATÇA -HIZIRŞAH CAMİ -MUĞLA Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
