Bodrum Türkkuyusu Mahallesi’nde, eskiden Sıralavaz Caddesi, günümüzde ise Turgutreis Caddesi olarak anılan yol üzerinde yer almaktadır. Caminin tarihi, harim giriş açıklığı üzerinde yer alan inşa kitabesinden öğrenilmektedir. Kitabe metni şu şekildedir:
Hasbeten-lillah bina oldu bu mescid
Sebeplerin mağfur kıla bari zah?
Sene 1181
Kitabeden yapının 1181/1767–68 yılında inşa edildiği anlaşılmaktadır. Ancak yapının banisiyle ilgili herhangi bir bilgiye rastlanmamakta, bu sebeple caminin halk tarafından inşa edildiği ileri sürülmektedir. Camiinin teknik ve sanatsal özellikleriyle ilgili Gürbıyık şu bilgileri vermektedir:
“Yapı kareye yakın dikdörtgen planlı bir harim, harimin kuzeyindeki son cemaat yeri, kuzeybatısındaki minare ve kuzeyindeki avludan oluşmaktadır. Duvarları kireç badanalı olan yapıda inşa malzemesi olarak köşelerde düzgün kesme taş, diğer kesimlerde kaba yontu taş ve tuğla kullanılmıştır. Sıva ile oluşturulmuş bir dizi saçak yapıyı çepeçevre dolanmaktadır. Üzeri kırma çatı ile örtülü ve kiremit kaplıdır. Yapının doğu ve güney cephelerinde ikişer, batı cephesinde ise üç pencere açıklığı bulunmaktadır. Tüm pencereler dikdörtgen şekilli, taş söveli ve düz atkı taşlıdır…
Tek şerefeli, mukarnas kavsaralı (Türk üçgeni, Prizmatik üçgen) bir minaresi vardır ve minare kare kaide üzerine oturmaktadır. “Minare, yapının kuzeybatısında, son cemaat yerine bitişik vaziyettedir. Kare bir kürsü üzerinde yükselen silindirik bir gövdeden oluşmaktadır. Kürsü kısmı düzgün kesme taş, gövde kısmı ise tuğla ile inşa edilmiştir. Minareye son cemaat yerinin batı duvarındaki bir açıklıktan girilmektedir. Minarenin kuzeyindeki yakın tarihte inşa edilmiş olan küçük birimin içine girilemediğinden işlevi bilinmemektedir. Son cemaat yerinin kuzeyinde, batısından ve kuzeyinden bir duvarla çevrelenmiş bir avlu yer almaktadır. Bu alana giriş son cemaat yerinin kuzeybatısındaki iki basamaklı merdivenle sağlanmaktadır Üzeri düz ahşap tavanla örtülü olan son cemaat yerinin kuzeyinde kare kesitli payelere oturan sivri kemerli üç açıklık bulunurken doğusunda yine sivri kemerli ve daha büyük tek bir açıklık bulunmaktadır. Bu açıklıkların arası sonradan camekânla kapatılmıştır. Batısında yer alan kemer gözünün bir kısmının, bu bölümün dışına yapılan ve işlevi bilinmeyen küçük birim nedeniyle, yakın bir tarihte kapatıldığı oldukça açıktır.
Yaklaşık 50 cm yüksekliğinde bir seki, son cemaat yerinin doğu, batı ve kuzeyini çepeçevre dolanmaktadır. Harim kuzey cephesinde iki pencere açıklığı bulunmaktadır. Dikdörtgen şekilli pencereler taş söveli ve düz atkı taşlıdır. Harime giriş dikdörtgen şekilli bir açıklıktan sağlanmaktadır. Açıklığın üzerinde üç satırdan oluşan dikdörtgen şekilli bir kitabe levhası bulunmaktadır. Harimin üzeri düz ahşap tavanla örtülüdür. Tavan tahtaları yenilenmiştir. Yapının orijinal mihrabı, yakın bir tarihte yapılmış olan ve herhangi bir özelliği bulunmayan ahşap bir mihrapla kapatılmıştır. Bu yüzden mihrabın gerçek formu bilinmemektedir.” Ahşap minber herhangi bir özelliğe sahip değildir. Ayrıca yapıda herhangi bir süsleme bulunmamaktadır.
Bodrum şer’iye sicillerindeki kayıtlarda cami vakfına halk tarafından 1784-1834 yılları arasında 2.365 kuruş para, bir parça tarla, 43 adet zeytin ağacı ve 10 vukıyye zeytin yağı bağışlandığı tespit edilmektedir.
KAYNAK: Osmanlı Dönemi Bodrum Cami ve Mescitleri ( Fahri MADEN – Mustafa EĞİLMEZ )
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
CAMİİ 2.jpg)
