CAMÄ°Ä° 2.jpg)
|
|
|
|
|
KUÅžADASI GÃœVERCÄ°N ADA KALESÄ° - AYDIN
Kuşadası İlçesi, Hacı Feyzullah Mahallesinde bulunan Güvercinada Kalesi, Kuşadası Körfezinin ağzında limanı koruyan bir konumda yapılmıştır. Geçmişi birkaç yüzyılı aşan kıyı kentlerinin çoğunda olduğu gibi Kuşadası’nda da denizden gelebilecek saldırılara karşı bir kale inşa edilmiştir. Limanı koruyan coğrafi konumundan dolayı kale bugün Güvercin ada olarak anılan ve 1950 lerin sonunda bir mendirekle karaya bağlanmış olan ada üzerine inşa edilmiştir. Geçmişte başta güvercinler olmak üzere adada çok sayıda kuş bulunması, Güvercinada ve Kuşadası isimlerinin kökenleri hakkında bize fikir vermektedir.
Tarihi
Bizans döneminde Scala Nouva adıyla anılan Kuşadası’nda denizden gelebilecek saldırılara karşı adacık üzerinde bir kale inşa edilmemişti. 1390 yılında Osmanlı idaresine giren kent, 1402 de Timur tarafından alınmış ve Fetret dönemi sona erince tekrar 1413 yılında Çelebi Mehmet tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kuşadası’nın kaza merkezi olarak bağlandığı Sığla livası, Anadolu eyaletinin sancakları arasında yer alınca “ Tersane hassı “ olarak “Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaletine-Kapudan Paşa Eyaletine “ bağlanmıştır. 1534 yılında kurulmuş ve ilk beylerbeyi Barbaros Hayreddin Paşa olmuştur. Hızır Hayreddin Paşa olarak bilinen bu büyük Türk Denizcisi bugünkü Güvercin ada olarak tanımlanan iç kaleyi ve şehir cephaneliğini yaptırmıştır. 1613 yılında sadrazam ve damat Konevi Mehmet Paşa’ya temlik olarak verilen Kuşadası adeta yeniden kurulmuş, Mehmet paşa güvercin ada kalesini tamir ettirdiği gibi, kente içinde hamam, cami, medrese, iç kale, han, imarethane ve vb yapıları olan büyük bir “ külliye “ inşa ettirip kendi adına vakfiye kurmuş, bazı dükkanları vakfiyeye bağışlamış ve Kuşadası iskelesini tamir ettirmiştir. 1671 tarihinde Kuşadası ve çevresini ziyaret eden meşhur Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Kuşadası Güvercin ada kalesi hakkında bize önemli bilgiler vermektedir. [2] Daha sonra subaşı İlyas Ağa tarafından şehrin dış surları ve kale çevresindeki surlar tamir ettirilmiştir. 1826-1827 miladi tarihine denk gelen bu onarım Kuşadası’nın 1821 Mora isyanından Güvercin ada kalesinde yol açtığı tahribatları onarmak ve Samos tarafından gelebilecek korsan saldırılarına karşı kenti korumak amacıyla yaptırılmıştır. 1834 yılında tekrar onarımdan geçirilen kale güçlendirilmiş ve 1957 yılında bir mendirekle karaya bağlanmıştır.2013 yılında Kuşadası Belediyesinin yaptığı ve Aydın Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu tarafından röleve ve restitüsyon projesi onaylanan ve Aydın Valiliği İl Özel İdaresi tarafından ödenek verilen Güvercin ada kalesi surları tamir ettirilmiş ve kale içinde bazı yapılar onarılarak esaslı bir düzenleme yapılmıştır. Yine Kuşadası belediyesi tarafından hazırlanan başka bir proje ile iç düzenlemesi yapılmakta ve yakın zaman içerisinde ziyarete açılma planları yapılmaktadır.
Yapı malzemeleri ve yapım tekniği
Tabi bir kayalık üzerine yaptırılan Güvercin ada kalesi, Kuşadası körfezinin ağzında limanı koruyan bir konumda olması nedeniyle çok önemli görevler ifa etmiştir. Kale 17,50 X 15.80 m. boyutlarında taş ve tuğla malzemeden beşik tonozlu olarak gözetleme ve ileri karakol görevlerini yapması düşüncesiyle de inşa edilmiştir. Güney cephe ortasındaki yuvarlak kemerli çift kanatlı ahşap kapıdan içeriye girilmektedir. Doğu duvarına bitişik taş merdiven 22 basamaktan sonra kare merdiven sahanlığından 90 derecelik bir açıyla sola dönüş yaparak 5 basamaklı ikinci bir kolla terasa çıkışı sağlar. Terasın etrafı barbatalıdır. İç mekanda kuzey ve batı duvarlarıyla giriş kapısının her iki yanına mazgal biçimli büyük nişler açılmıştır. Merdiven sahanlığı altında bir niş yer almaktadır. Zemin altına sürahi biçimli bir erzak ambarı yapılmıştır. Kale muhafızlarının erzak ihtiyacı böyle karşılanırken su ihtiyacı da kalenin doğu tarafına yapılan bir sarnıçla sağlanmıştır. Kale 19. Yüzyılın ilk yarısına kadar bu haliyle görev yapmıştır.
Surların inşa kitabesi kuzey kule duvarındadır ve 4 satır-20 mısralık kitabesi şöyledir.
Kale kitabesi
Osmanlıca kitabe metin aruz vezniyle Mefailün/Mefailün kalıbıyla şu şekildedir.
Bi-hamdillah tamam oldu, bu hısnın inşaası hem
Gelüp taşı Yılancu’dan, karar itdi bunca hem
Taş menzil horluktadır, gark-ı derya emvac hem
Kimse bilmez türab iken kala-i sultan oldı hem
Anın banisidir İlyas, karin-i hızır kerim hem
Her umurda tevekkeldir, ol gani rahman hem
Ola dareynde selamet, beka-ı nesl-i ihsan hem
Ere şanında maksudu, haşr-ı cennetde bürhan-ı hem
Dedim tarihini meab, çıkdı bir dürr-i meanı hem.
Hicri 1242/ 1828
Günümüz Türkçesi ile
Allaha hamdolsun. Bu kalenin inşası tamam oldu. Taşları Yılancı’dan geldi ve bu kalede kullanıldı. Alt tarafta deniz dalgalarının dövdüğü bir taş konak vardı. Burası kimsenin bilmediği boş bir çıplak toprak iken Sultan kalesi oldu. Onun banisi şerefi Hızır’ın dostu olan İlyas ağa’dır. O her işinde gani rahman olan Allah’a güvenip tevekkül etmiştir. Allah onun ihsanını ve neslini ebedi kılsın ve her iki cihanda selamet içinde olsun. Cennete girmekte onun delili olsun ve yüce gayesine ersin. Tarihi sığınacak yer olarak söyledim ve bir manalar incisi çıktı. Miladi 1826.
KAYNAK: KUÅžADASI KÃœLTÃœREL MÄ°RASI
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| KUÅžADASI GÃœVERCÄ°N ADA KALESÄ° - AYDIN FotoÄŸraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
