Gotlar Sütunu, Gülhane Parkı’nın sahile yakın kesiminde bulunmaktadır. İstanbul’un Osmanlılar tarafından fethinden önceki devirden kalmış olan sütun, şehrin en eski anıtlarından biridir. Günümüze gelinceye kadar pek az değişikliğe uğramıştır. İsmini, sütunun kaidesinde bulunan yazıdan alan anıtın 4. yüzyıldan kaldığı düşünülmektedir.
Mavi damarlı prokonnessos mermerden yapılmış olan sütun, üç basamak üzerine oturtulmuş bir kaide ve yekpare bir gövde ile tek bir başlıktan oluşmaktadır. Yüksekliği 18,5 metredir. Birtakım izlerden ve kaidenin zor okunmasından dolayı kaidenin yüzeylerinde önceleri kabartmalar bulunduğu ancak bu kabartmaların daha Gotlar Sütunusonraları taşçı kalemi ile kazındığı düşünülmektedir. Sütunun göze çarpan tek süsü korint üsluplu başlığıdır. Bu başlığın Üsküdar’a bakan tarafında bir kartal kabartması bulunmaktadır.
Gotlar sütunun kim tarafından dikildiği tam olarak bilinmemektedir. Kaidede yer alan kitabedeki “Fortunae Reducı Ob Devıctos Gothos” yani “Gotları yenmemizle geri dönen talihe” yazısından, sütunun Gotlara karşı kazanılmış bir zafer sonrasında dikildiği anlaşılmaktadır. Geç devrin yazarlarından olan Nikephoros Gregoras sütunun üstünde şehrin kurucusu olan Megaralı Byzas’ın bir heykeli bulunduğunu belirtse de, bu bilginin doğruluğu oldukça şüphelidir. Zira kitabenin Gotlara karşı kazanılmış bir zaferden bahsetmesi ve yazının Latince olması sütunun Roma dönemine ait olduğuna işaret etmektedir. Gregoras’ın iddiasının doğruluğu ancak çok sonraları sütuna bir Gotlar Sütunu Byzas heykeli eklenmesi ya da zamanla gerçek kimliğini kaybetmiş bir heykelin halk tarafından Byzas olarak düşünülmesi ile mümkün olabilir. Ayrıca, 6. yüzyıl tarihçisi Lidyalı İonnes, sütun başlığının orijinalinde Yunan şans tanrıçası Tike’nin bir heykeli bulunduğunu ifade etmektedir. Kimileri, Tike’nin bir pagan tanrıça olması nedeniyle Hıristiyanlığın imparatorlukta resmi din haline gelmesinin ardından bu heykelin sütundan kaldırılmış olabileceğini iddia etmektedir.
Önceleri sütunun, Gotlara karşı kazandığı savaşlar ile ünlü olan ve “Got Kıran” ismiyle anılan Roma İmparatoru II. Claudius’un (268-270) bugün Sırbistan sınırlarındaki Niş şehri yakınlarında Gotlara karşı kazandığı zafer sonrası dikildiği düşünülmüştür. Ancak daha sonraları II. Claudius’un hiçbir zaman İstanbul’a gelmemiş olması nedeniyle sütunun onunla bir ilgisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Semavi Eyice, sütunun Tuna nehrinden inen Gotlara karşı savaştığı bilinen İmparator I. Theodosius’a (379-395) ait olduğunu ileri sürerken, öte yandan sütunun kitabesinde yer alan Latin harflerinin biçimleri nedeniyle anıtın I. Constantin (306-337) dönemine ait olabileceğini de ifade etmektedir.
KAYNAK: KALINTI-İSTANBUL
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
GOTLAR SÜTUNU –GÜLHANE PARKI -İSTANBUL Fotoğraf Galerisi
CAMİİ 2.jpg)
