Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ
  ANTALYA İLİ ESERLERİ
  İSTANBUL İLİ ESERLERİ
  ANKARA İLİ ESERLERİ
  İZMİR İLİ ESERLERİ
  MANİSA İLİ ESERLERİ
  BURSA İLİ ESERLERİ
  BİLECİK İLİ ESERLERİ
  AYDIN İLİ ESERLERİ
  MALATYA İLİ ESERLERİ
  MUĞLA İLİ ESERLERİ
  NEVŞEHİR İLİ ESERLERİ
  AKSARAY İLİ ESERLERİ
  AFYON İLİ ESERLERİ
  UŞAK İLİ ESERLERİ
  ADIYAMAN İLİ ESERLERİ
  KÜTAHYA İLİ ESERLERİ
  KAYSERİ İLİ ESERLERİ
  TOKAT İLİ ESERLERİ
      Tokat Camileri
      Tokat Türbeleri
      Tokat Tarihi Yapıları
      Tokat Hamamları
      Tokat Köprüleri
      Tokat Hanları
  MİMAR SİNAN VE ESERLERİ
  SELÇUKLU HANLARI
  KIRŞEHİR İLİ ESERLERİ
  KIRIKKALE İLİ ESERLERİ
  YOZGAT İLİ ESERLERİ
  KONYA İLİ ESERLERİ
  KARAMAN İLİ ESERLERİ
  AMASYA İLİ ESERLERİ
  ERZİNCAN İLİ ESERLERİ
  SİVAS İLİ ESERLERİ
  HATAY İLİ ESERLERİ
  MERSİN İLİ ESERLERİ

Mail listemize abone
olun, güncel
yayınlarımızdan
haberdar olun!

Bunun için,
Lütfen mail adresinizi girin.
  Ana Sayfa   |  Üye Kayıt   |  Üye Giriş   |  İletişim   
PAŞA HAN -TOKAT

Tokat Kalesi'nin güneyinde, eskiden şehrin en canlı ticari merkezi olan Sulu Sokak'ın batı ucunda yer alır. Hemen yanında aynı isimle anılan Hamam'ın hanla ilgisi olmayıp, her ikisi de farklı tarihlerde, farklı kişiler tarafından yaptırılmıştır.
Günümüzde özel bir şahsın mülkiyetinde bulunan Paşa Hanı, giriş eyvanı ve dış çevre duvarları dışında tamamiyle haraptır. Hanın doğuya bakan giriş eyvanında sahibi tarafından dükkan haline getirilmiş, içeriden de güney tarafa bir kapı açılarak bir hücresi, depo olarak kullanılmaktadır.
Hanın girişinde, 37x50 cm. boyutlarında mermer üzerine yazılmış üçerden iki bölümlü altı, bir de aşağıda olmak üzere yedi satır halinde yapım tarihini veren kitabe bulunmaktadır.
Kitabeden Hanın, 1166 H. (1752-53 M.) yılında, Sultan l. Mahmud zamanında Zaralızade Vezir, Abaza Mehmet Paşa tarafından yaptırıldığı anlaşllır . Bu şahsın Mirmiran rütbesiyle 1747 yılında Sultanönü mutasarrığında, daha sonra Trabzon, Vidin ve iki kez de Sivas Valiliği görevlerinde bulunduğu, bilahare bu görevden alınıp idam edildiği bilinmektedir.
Sivas'ta valiliği sırasında bazı eserlere bakım, onarım ve eklemeler yaptığı tarihi kayıtlarda belirtilmektedir.
Paşa Hanı, 1930'Jarda A. Gabriel'in dikkatini çekmiş ve giriş eyvanının iki kemerinde ortada bir hayat ağacına zincirle bağlı aslan figürlerinin de çizimini yaparak eserine koymuştur.
Bu eyvan günümüzde dükkan olarak faaliyet göstermektedir. Eyvan kemerinin iki yanında, kemere doğru yüzleri dönük iki hayvan kabartmasından sağdakinin aslan, soldakinin bir köpeği andırdığı teşhis edilebilir.
Her iki figür de ayrı bir kompozisyon oluşturacak şekilde, ortada stilize selvi motifini andıran hayat ağacına doğru ilerler tarzda, boyunlarına takılmış zincirle birlikte tasvir edilmişlerdir. Aynı kompozisyon, hayat ağaçları ile birlikte kemerin sağ üst ve sol üst boşluklarında iki kez tekrarlanmıştır.
Sağdaki aslan figürü'nün vücudu yandan, başı cepheden, hafif öne eğik şekilde ve ilerler tarzda tasvir edilmiş Anadolu Selçuklu aslanlarıyla benzerlik içindedir. Kuyruğu sırta paralel olarak uzanmakta ve bel ortasında yukarıya doğru hafif kıvrılarak sonuçlanmaktadır. Yeleleri ve başı irice gösterilmiş olup, boynuna takılı kalın zincirle, kaidesi üçgen biçiminde şematize edilmiş, selvi ağacına doğru ilerler şekildedir.
Soldaki kabartma, aslandan çok bir köpeği andırmakta, diğerindeki gibi vücut yandan gösterildiği halde, bunun başı da yandan gösterilmiş, yelesiz ve ağızkısmı sivrice olup daha çok bir köpeğe benzemektedir. Bu fıgürün aslan figüründen bir farkı da kuyruğudur. Bunun kuyruğu, sırt üzerinde paralel olamayıp S şekli çizerek açıkta sonuçlanmaktadır.
Önemli bir tarihi olayı sembolize ettiğini sandığımız bu kompozisyonun yakın örnekleri, AnadoJu-Türk sanatında oldukça yaygındır.

KAYNAK: Prof. Dr. Hamza GÜNDOGDU
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
PAŞA HAN -TOKAT Fotoğraf Galerisi